اوّلًا : خمس فريضه‌ايست كه در قرآن ذكر آن آمده و پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله شخصاً اين فريضه را به اجرا در آورده‌اند ، آرى آنچه معلوم است اينكه پيامبر خمس غنائم جنگى را اخذ نمود و نه ديگر مصاديق و موارد خمس . شايد به اين دليل بوده كه معادن ، گنج و غواصى « اشياى بدست آمده از راه فرورفتن در آب درياها » و سود تجارت كه تمامى از موارد فريضه خمس است در آن زمان رايج نبوده است ، يا اينكه پيامبر صلى الله عليه و آله ضرورتى بر اجراى آن نمىديدند چون موضوع خمس به شخص ايشان باز مىگشت و لذا آن را مؤقتاً به تأخير انداخته . و چنين كارى را امام امير المؤمنين على عليه السلام به همين دليل به اجرا در نيآوردند و ديگر ائمّه معصومين عليهم السلام - پس از ايشان - بدليل شرايط سياسى سخت و دشوار حاكم بر زمان خود - يعنى حكومت امويّين - نيز نمىتوانستند خمس را دريافت كنند زيرا جلب و جمع اموال از وظايف سلطان بوده و هر كس با آنان رقابت مىكرد بعنوان فرد متمرّد از قانون و مخالف حاكميّت و به اتّهام جمع‌آورى سلاح و توطئه عليه رژيم ، تحت تعقيب قرار مىگرفت . ولى پس از برقرارى آزادى نسبى در عصر عباسيان ، شرايط موجود به ائمّه عليهم السلام اين امكان را مىداد تا بطور غير علنى خُمس را از مسلمين دريافت كنند . بنابراين احاديث وارده از پيامبر صلى الله عليه و آله و امام اميرالمؤمنين عليه السلام حلّيت خُمس براى شيعيان را مورد تأكيد قرار داده و اگر خُمس فريضه و واجب نبود ، حلّيت آن معنى نداشت . حلّيت خمس بنابه شرايط بسيار سختى بود كه شيعيان با آن روبرو بودند ، پيامبر و برخى از ائمّه معصومين خمس را مباح كرده تا اموال شيعيان تزكيه ، نسل